Laten we ermee ophouden, de waanzin!

Laten we ermee ophouden, de waanzin!

2017-11-20T15:10:30+00:00

Ik wil je als lezer graag meenemen in de ‘waanzin’ van de zorg in- en verkoop. In Nederland hebben we de zorg goed geregeld. Er is een basisverzekering voor iedereen, daarnaast kun je je voor allerlei zaken aanvullend verzekeren. De basisverzekering is overal gelijk en voor een aanvullende verzekering is er een grote diversiteit van aanbod en keuze zodat men zich redelijk op maat kan verzekeren tegen allerlei medische kosten. En ja we hebben natuurlijk nog een eigen risico van een paar honderd euro per jaar. Met een totaalbedrag van een paar honderd euro in de maand moet je het een en ander toch kunnen bekostigen. Mocht je inkomen niet al te hoog zijn dan kan men nog een zorgtoeslag aanvragen. Naast de kosten voor gezondheid geeft de gemiddelde (gezonde) Nederlander waarschijnlijk per jaar meer geld uit aan de vakantie of aan de auto (verzekering, afschrijving, wegenbelasting, benzine) dan aan de zorg. Tot zover gaan er geen alarm bellen rinkelen.

Maar dan!

Een van mijn laatste opdrachten in loondienst was het samen met collega’s zorgen voor de inkoop van de zorg voor een organisatie. De organisatie is een grote V&V/thuiszorg organisatie met verschillende locaties waar zowel zorg uit de WLZ (Wet Langdurige Zorg voorheen de AWBZ), Zorgverzekeringswet (ZVW) als uit de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) wordt geleverd. Binnen het team, genaamd het zorgverkoopteam, zijn diverse collega’s werkzaam. De ene heeft de focus op de WLZ, de ander op zorgverzekeringswet en de laatste op de WMO. Daarnaast stemmen we natuurlijk ook samen de diverse acties op elkaar af. Een leuke opdracht waar ik veel van geleerd heb.

Het inkoopproces

Het hele proces van de zorginkoop start bij de politiek, zij stellen jaarlijks de budgetten voor de zorg vast. In de miljoenennota van 2017 is 75,4 miljard euro gereserveerd voor de zorg, dit wordt dan nog gesplitst in medische zorg / zorgverzekeringswet / jeugdzorg / WMO en WLZ. Hierna komt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) in beeld. De NZa stelt tarieven en behandelomschrijvingen vast in de zorg. De NZa bepaalt welke zorg aanbieders in rekening mogen brengen en wat de zorg (maximaal) mag kosten. Bijvoorbeeld voor behandelingen bij de huisarts of tandarts, of voor de zorg aan mensen met een handicap. Daarnaast controleert de NZa of zorgaanbieders en zorgverzekeraars zich aan de wetten en regels houden. Zorgverzekeraars moeten bijvoorbeeld iedereen accepteren voor de basisverzekering; ongeacht leeftijd, inkomen, leefstijl of gezondheid. En zorgaanbieders moeten onder ander de behandelingen op de juiste manier in rekening brengen. Ook moeten zij duidelijke informatie geven over de prijs en kwaliteit van de zorg (www.nza.nl).

Het inkoopbeleid

In het voorjaar van het nieuwe jaar gaat elke zorgverzekeraar het inkoopbeleid voor het nieuwe jaar vaststellen. Er is echter niet één zorgverzekeraar in Nederland maar er zijn er wel meer dan 30. Sommige werken met elkaar samen voor de inkoop van de zorg onder een bepaald label, soms wisselt dit het jaar erop weer of sommige verzekeraars zijn een onderdeel van een grotere partij. Een grote partij kan zo wel bestaan uit 10 verschillende zorgverzekeraars die allemaal onder een andere naam proberen klanten te werven.

Dat inkoopbeleid van een zorgverzekeraar is niet 1 document, nee; soms wel 20 verschillende documenten. Als we het voor onze V&V organisatie beperken dan hebben wij te maken met het inkoopbeleid voor paramedische zorg, eerstelijnsverblijf, geriatrische revalidatie zorg, wijkverpleging, basis GGZ. Daarnaast hebben andere zorgaanbieders te maken met ander inkoopbeleid (geboortezorg, mondzorg, ziekenvervoer, et cetera). Elke verzekeraar stelt zijn eigen inkoopbeleid op. Het zijn vaak mooie documenten waarin de visie van de zorgverzekeraar wordt beschreven, de visie op de specifieke inkoop bv wijkverpleging, doelstellingen voor de komende periode, doelgroepen, tarief en het contracteerproces.  Dit contracteerproces bestaat voor de zorgverzekeraar uit de volgende stappen: beleid, vaststelling plafonds, onderhandeling en dan vaak uiterlijk in november publicatie van het zorgaanbod wat natuurlijk van belang is voor de verzekerden van het komende jaar. Meestal zijn de beleidsstukken toch wel documenten van zo’n 30 tot 50 pagina’s.

Voor WLZ stelt Zorgverzekeraars Nederland (ZN) het inkoopkader voor de WLZ vast. Op basis van dit landelijke beleid stellen zorgkantoren in hun eigen regio het beleid vast. In de basis heeft dit veel gelijkenissen met de inkoop vanuit de zorgverzekeraarswet met dit verschil, dat je in je regio maar met één zorgkantoor te maken en dus één gesprekspartner. Je hoeft dus niet meer alle verschillende zorgverzekeraars apart te gaan onderhandelen. De beleidsdocumenten van het zorgkantoor is echter wel net zo omvangrijk als die van de zorgverzekeraars.

Sinds taken van de overheid zijn overgeheveld naar de gemeentelijke overheid kopen ook de gemeentes in het kader van de WMO tegenwoordig zorg in. Een tiental jaar geleden is dat begonnen met de aanbestedingen voor de huishoudelijke hulp. Tegenwoordig koopt onze organisatie daarnaast bij gemeentes ook dagbesteding, individuele begeleiding en begeleid wonen in. In onze regio werken gemeentes in verschillende verbanden samen met elkaar voor de inkoop van de zorg. Soms is dit een samenwerkingsverband voor de huishoudelijke hulp alleen en zijn er weer andere verbanden voor andere zorgproducten. Omdat we met veel gemeentes in onze regio te maken hebben krijgen we ook te maken met verschillende inkoopkaders vanuit verschillende gemeentes. Gemeentes stellen dan ook verschillende eisen, laten zich onder andere adviseren door de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten).

Tarieven en onderhandeling

Leidend voor de inkoop bij de zorgverzekeraar zijn de NZa max tarieven. Voor alle producten stelt de NZa maximale tarieven vast die betaald mogen worden door de verzekeraar. Hier gaan dan ook de onderhandelingen over, de ene verzekeraar biedt voor hetzelfde product 95% van de NZa max, de ander 94% en weer een ander nog minder of meer. Over de percentages wordt dan met zorgverzekeraars onderhandeld, waarbij je soms streeft naar een totaal pakket. Daarbij kan het voorkomen dat het ene tarief wat lager is en vervolgens gecompenseerd kan worden door een ander tarief. Gelukkig beginnen er ook signalen te komen dat we in de wijkzorg naar maand tarieven kunnen gaan. Een vast bedrag per cliënt per maand en dan kunnen we zelf kijken hoeveel en welke zorg we gaan inzetten. Al met al leidt dit er toe, dat we met alle zorgverzekeraars voor dezelfde producten andere prijsafspraken hebben. Dit moet natuurlijk ook ieder jaar weer administratief verwerkt worden in de verschillende administraties en ICT systemen.

Bij de gemeentes gaat een en ander nog weer anders. Soms krijgen we lumpsum bedragen voor een aantal diensten, soms worden we per product of op urenbasis afgerekend. Onderhandelingen met de gemeentes lopen vaak anders. Veelal wordt in overleg met alle aanbieders tegelijk (bestuurlijk aanbesteden) afspraken gemaakt over het traject en de prijzen. Deze afspraken worden later in individuele contracten verwoord. Ook dit zijn vaak weer lange contracten, deels opgesteld door juristen en niet even makkelijk te lezen. In vergelijking met de zorgverzekeraars, die echt grotendeels naar de prijs kijken, zie je dat gemeentes meer betrokkenheid bij de cliënt hebben, wellicht veroorzaakt omdat dit ook de burger van de gemeente aangaat.

Dit alles leidt er voor onze organisatie toe, dat we de beschikking hebben over een producten catalogus met honderden (ik schat wel 500) verschillende producten en allemaal verschillende prijzen. Producten uit de WLZ (de zzp’s, verpleging, verzorging, etc.), ZVW (ELV, Wijk vp / pv/ GRZ/ fysio/ logo, etc.) en de WMO (HV, Begeleiding groep / individueel, etc.).

Elk jaar nadat alle onderhandelingen in het najaar weer zijn afgerond worden alle voorbereidingen van producten en prijzen weer verwerkt in het systeem. Een paar maanden later start het hele circus weer voor het jaar daarop.

De inkoop is nog steeds ‘money driven’

Het moet anders in de zorg. De inkoop is op geld en niet op inhoud gedreven. In overleg met de zorgkantoren, zorgverzekeraars en gemeentes wordt voornamelijk gesproken over prijzen, indexaties, kortingen, package-deals etc. Daarnaast zijn ontzettend veel medewerkers van zorginstellingen, verzekeraars, gemeentes in dienstgenomen om elk jaar weer met elkaar de zorginkoop te bespreken. Er is dan nog geen ‘druppel’ zorg verleend! Ik weet niet om hoeveel mensen dit gaat, maar het zijn er echt heel veel!

Laten we met dit inkoopbeleid in Nederland absoluut stoppen, laten we het vooral veel eenvoudiger maken. Het geven van lumpsum of maandtarieven per cliënt zijn hier al voorbeelden van. Ik ben ook groot voorstander van één tarief bepaald door de NZa en de VNG waar iedereen het mee moet doen.  Laten we daarnaast vooral ervoor zorgen dat zoveel mogelijk geld daadwerkelijk bij de cliënt terecht komt: Al deze verkopers, inkopers, controllers en beleidsadviseurs van zorgorganisaties, zorgverzekeraars en gemeentes gewoon omscholen tot zorgmedewerkers! Hierdoor werken we meteen het personeelstekort in de zorg weg en krijgen cliënten de aandacht die ze verdienen.

 

Auteur: Vincent Bakx, ConsultCare, november 2017